1934 жылы құрылған
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты 1934 жылы ашылып, тарих, археология, тіл, әдебиет және фольклорды, бейнелеу, музыка, театр, хореография өнерін зерттеумен айналысқан Қазақтың Ұлттық мәдени ғылыми-зерттеу институтынан бастау алады. 1961 жылдың тамыз айында институтқа М.О.Әуезов есімі берілді. 1963 жылы қарашада институт құрамында М.О.Әуезовтің әдеби-мемориалды музейі мен жазушының мұрасын зерттейтін ғылыми бөлім ашылды.
Ерекшелігі
Институт құрылған уақытынан бері қазақ әдебиеті мен фольклорын және өнерін зерттейтін бас ғылыми мекемеге айналды.
Институт ғалымдары ұлттық әдебиет пен өнердің тарихы мен теориясын, аса көрнекті әдебиет және өнер қайраткерлерінің шығармашылық мұрасын зерттеу ісіне үлкен үлес қосты.
Кімдер қызмет атқарды?
Институтта әр жылдары М.О.Әуезов, З.А.Ахметов, Л.М.Әуезова, М.Базарбаев, И.Х.Ғабдиров, М.Ғабдуллин, Ә.Ж.Дербісәлин, Ы.Т.Дүйсенбаев, М.Т.Дүйсенов, Б.Г.Ерзакович, М.Жармұхамедұлы, А.Қ.Жұбанов, Қ.Жұмалиев, Б.Кенжебаев, М.Қ.Қаратаев, Б.Құндақбаев, Ә.Қ.Нарымбетов, Е.В.Лизунова, Ш.Қ.Сәтбаева, М.С.Сильченко, Н.С.Смирнова, Ә.Тәжібаев, Е.С.Ысмайылов, Ж.Ысмағұлов, Ә.Шәріпов және т.б. аса көрнекті ғылым, әдебиет және мәдениет қайраткерлері жұмыс істеді.

Латиф Хамиди және Қазақстанның музыкалық мәдениеті
«Латиф Хамиди және Қазақстанның музыкалық мәдениеті» атты дөңгелек үстел өтті Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының «Музыкатану» бөлімінің қызметкерлерінің қатысуымен 14 сәуір күні «Латиф Хамиди және Қазақстанның музыкалық мәдениеті» атты дөңгелек үстел өтті. Ғылым апталығы аясында өткен дөңгелек үстел отандық музыкатану ғылымындағы өзекті мәселелерді талқылауға, көрнекті композитор Латиф Хамидидің шығармашылық мұрасын жан-жақты зерделеуге және оның қазақ музыкалық мәдениетіндегі орнын айқындауға арналды. Іс-шара барысында ғалымдар композитордың туындыларына қатысты ғылыми зерттеулерді, олардың тарихи-эстетикалық маңызын, сондай-ақ қазіргі орындаушылық тәжірибедегі жаңғыруын талдап, кәсіби пікір алмасты. Сонымен қатар жиын ғылыми баяндамалар мен музыкалық орындаулар арқылы теория мен тәжірибені ұштастырып, ұлттық музыкалық мұраны насихаттауға және жас буынның қызығушылығын арттыруға бағытталды. Жиын консерваторияның ғылыми-инновациялық қызмет, шығармашылық даму және халықаралық ынтымақтастық жөніндегі проректоры, өнертану кандидаты Айзада Нүсіпованың құттықтау сөзімен ашылды. Институт қызметкерлері келесі тақырыптарда баяндама жасады: Сондай-ақ дөңгелек үстелге Консерватория оқытушылары – ө.ғ.к. Мылтықбаева Меруерт Шырақбайқызы, ө.ғ.м. Түлкібаева Жұлдыз Жаханшақызы, Маханов Ғани Амангелдіұлы, докторанттар Қыдырниязова Жанна Қамбарбекқызы мен Төлегенова Бибігүл Төлегенқызы қатысты. Онлайн қосылған қатысушылар қатарында Қазанғап атындағы Қызылорда жоғары музыка колледжінің директоры, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, PhD докторы, қауымдастырылған профессор Әмзе Мүсілім Балтабайұлы және Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті, ҚР «Мәдениет қайраткері» Әбуғазы Мұрат Қазенұлы болды. Іс-шараның басты қонақтары

Шөмішбай Сариевтің 80 жылдығына арналған конференция өтті
Шөмішбай Сариевтің 80 жылдығына арналған конференция өтті 2026 жылдың 15 сәуірінде Алматы қаласында Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетіне қарасты М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ұйымдастыруымен, Ғылым ордасының қолдауымен көрнекті ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, әдебиеттанушы ғалым, «Барыс», «Парасат» ордендерінің иегері Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариевтің 80 жылдығына арналған «Қазақ поэзиясы: өткені мен бүгіні» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Конференцияның негізгі мақсаты – Шөмішбай Сариевтің шығармашылық және ғылыми мұрасын кешенді түрде зерделеу арқылы оның қазақ әдебиетіндегі орны мен рухани маңызын айқындау, сондай-ақ ұлттық поэзияның көркемдік-эстетикалық табиғатын терең таныту. Аталған ғылыми жиын ұлттық әдебиеттану ғылымындағы өзекті мәселелерді саралап, қазақ поэзиясының тарихи даму үдерісі мен қазіргі бағыттарын ғылыми тұрғыдан пайымдауға бағытталған мазмұнды әрі маңызды алаң болды. Іс-шараны М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Бас директоры, ҚР Президентінің жанындағы ҚР ҰҒА академигі, филология ғылымдарының докторы Кенжехан Ісләмжанұлы Матыжанов жүргізіп, ақын мұрасының ұлттық әдебиет тарихындағы айрықша орны мен тағылымдық мәніне тоқталды. Шараның алғашқы құттықтау сөзі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Баспагерлік-редакторлық және дизайнерлік өнер кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының кандидаты, доцент Айгүл Рамазанға берілді. Айгүл Әмірғалиқызы бұл ғылыми басқосудың Шөмішбай Нағашыбайұлының шығармашылық мұрасын терең зерделеуге, оның қазақ поэзиясындағы көркемдік болмысы мен рухани маңызын ғылыми тұрғыдан айқындауға бағытталған маңызды іс-шара екенін атап

Ұлттық мұра мен дәстүрлі өнер тоғысқан тағылымды кеш
Ұлттық мұра мен дәстүрлі өнер тоғысқан тағылымды кеш Алматы қаласындағы «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығында М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ұйымдастыруымен 16 сәуір күні Рахманқұл Бердібаев атындағы Халық университеті дәрісінің аясында Алаш рухты ағартушы-қайраткер, көрнекті әнші-композитор Қапез Байғабылұлының туғанына 130 жыл толуына арналған «Бұлбұл құстай сайраған…» атты дәріс-концерт өтті. Мәдени-ғылыми мазмұндағы бұл кештің басты ерекшелігі – ғылыми пайым мен дәстүрлі өнердің табиғи сабақтастығын көрсетуінде болды. Іс-шараны Институттың бас директоры, ҚР Президенті жанындағы ҚР ҰҒА академигі, филология ғылымдарының докторы Кенжехан Ісләмжанұлы Матыжанов ашып, Қапез Байғабылұлы мұрасының тарихи-мәдени маңызына кеңінен тоқталды. Шараны фольклортанушы-ғалым, филология ғылымдарының кандидаты Сағатбек Медеубекұлы Медеубек жүргізіп, Қапез шығармашылығы мен әндерінің тарихына қатысты құнды мәліметтермен бөлісті. Дәріс-концерт барысында әрбір музыкалық туынды тек орындалып қана қоймай, оның шығу тарихы, мазмұндық ерекшелігі мен дәстүрлі әншілік мектептегі орны жөнінде орындаушылар тарапынан қысқаша түсіндіріліп отырды. Бұл өз кезегінде көрерменге ұсынылған шығармаларды тереңірек қабылдауға мүмкіндік берді. Кеш аясында орындалған шығармалар мен орындаушылар реті төмендегідей болды: – Қапез Байғабылұлының «Дүние-ау» әнін Қазақстанның халық әртісі Рамазан Стамғазы;– Шалтабай Алпарұлының «Шалтабайдың әнін» Ербақ Құрметжанұлы;– Құланаян Құлманбеттің «Шабданға айтқанын» әнін Тілеулес Құрманғалиев;– Асан ақын Барманбекұлының «Заманның түрі» әнін Барлыбай Нұралы;– Бөлтірік Атыханұлының «Ел жарыла көшкенде» әнін Тілеулес Құрманғалиев;– Жақыпберді Солтанбекұлының «Жақыпбердінің әнін» Рамазан Стамғазы;– Рыскелді Сауданұлының «Күлімханға»
Зерттеулер мен монографиялар
Профессор Рахманқұл Бердібаев атындағы «Халық университеті»
«Қолжазба жəне фольклортану» ғылыми-инновациялық орталығы
Орталықтың міндеті — қазақ қолжазбаларын заман талабына, қазіргі заманғы белгіленген мəртебесі мен маңызына сəйкес реставрациялау, консервациялау жəне олардың қолжазба мұра күйінде сақталуына, болашақ ұрпақтың пайдалануына жағдай жасау.
Қолжазба мұраларды ғылыми айналымға түсіру жəне оларды жүйелі жариялау арқылы жас ұрпақтың игілігіне жарату.
БІЛІМ мен ҒЫЛЫМ САБАҚТАСТЫҒЫ
«Ғылым ордасы» РМК базасында орналасқан ҚР ҒжЖБМ Ғылым комитетінің Ғылыми зерттеу институттары мен әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің магистранттар мен PhD докторанттарды дайындау бойынша бірлескен оқу бағдарламасы жұмыс істеп келеді.
Бірлескен бағдарлама 2014 жылдан бастау алады. Жобалық офистің алғашқы директоры әлеумет. ғ.д., профессор, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі — З.К. Шәукенова (2014-2016). 2016 жылдан бағдарлама жетекшісі э.ғ.д., профессор, ҚР ҰҒА академигі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің ғылым және білім интеграциясы бойынша проректоры — Сатыбалдин Әзімхан Әбілқайырұлы.
Осы бағдарлама аясында төмендегі бағыттар бойынша магистранттар мен PhD докторанттары әзірленуде:
6М021401 - Заманауи Қазақстан әдебиеті
6D021401 - Теория және әдеби сын
6М021402 - Мәтінтану
6D021402 - Қазақ фольклоры және көне әдебиет
6М021403 - Фольклористика